بررسی نحوه توزیع و ویژگی‌های ضایعات تروماتیک مغز با استفاده از تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MR) در ۴۰ بیمار مبتلا به آسیب‌های بسته‌ی سر

یافته‌ها نشان می‌دهند که MR در تشخیص ضایعات مغزی نسبت به سی‌تی اسکن (CT) برتری قابل توجهی دارد و قادر است طیف وسیع‌تری از آسیب‌ها، به‌ویژه ضایعات غیرخونریزی‌دهنده را شناسایی کند. در این مطالعه، ضایعات اولیه داخل مغزی به چهار دسته‌ی اصلی تقسیم شدند: آسیب آکسونی منتشر (DAI) که در ۴۸.۲٪ موارد دیده شد و بیشتر ماده سفید لوب‌های پیشانی و گیجگاهی، جسم پینه‌ای (خصوصاً بخش عقبی آن) و کرونا رادیاتا را درگیر می‌کرد؛ کونتوزیون‌های قشری (۴۳.۷٪) که معمولاً در نواحی پایینی و جانبی لوب‌های پیشانی و گیجگاهی رخ داده و اغلب همراه با خونریزی بودند؛ آسیب ماده خاکستری زیر قشری (۴.۵٪) که عمدتاً تالاموس را درگیر می‌کرد و بیشترین میزان خونریزی را در میان انواع ضایعات داشت؛ و آسیب اولیه ساقه مغز (۳.۶٪) که معمولاً در نواحی پشتی و جانبی ساقه مغز مشاهده شده و بیشترین تأثیر را بر کاهش سطح هوشیاری بیماران داشت.

نتایج نشان داد که MR نسبت به CT توانایی بالاتری در تشخیص ضایعات غیرخونریزی‌دهنده، آسیب‌های عمیق مغزی و آسیب‌های آکسونی منتشر دارد. در حالی که CT برای تشخیص هماتوم‌های داخل جمجمه‌ای مفید است، توانایی کمتری در شناسایی آسیب‌های ظریف‌تر مانند DAI و کونتوزیون‌های غیرخونریزی‌دهنده دارد. تصاویر T2-وزن‌دار بیشترین حساسیت را برای تشخیص ضایعات داشتند، در حالی که تصاویر T1-وزن‌دار برای تعیین محل دقیق ضایعات مفیدتر بودند. همچنین، مشخص شد که آسیب‌های مغزی اغلب ناشی از نیروهای برشی ناشی از چرخش سر هنگام ضربه هستند و این نیروها بیشترین اثر را در نواحی با تغییر ناگهانی سختی بافت، مانند مرز بین ماده خاکستری و سفید، دارند.

برای بررسی دقیق‌تر آسیب‌ها، تصویربرداری در دو سطح (Axial) و (Coronal) توصیه می‌شود. در این مطالعه، تصاویر کرونال در شناسایی آسیب‌های جسم پینه‌ای و ساقه مغز مؤثرتر بودند، در حالی که تصاویر آگزیال برای بررسی ضایعات قشری و آکسونی ترجیح داده شدند. یافته‌های این تحقیق همخوانی زیادی با مدل‌های تجربی قبلی داشت که نشان داده بودند چرخش ناگهانی سر می‌تواند منجر به آسیب‌های وسیع آکسونی شود. در تصویر بالا نمونه‌ای از بیمار با آسیب آکسونی منتشر را نشان می‌دهد که در آن ضایعات کوچک دوطرفه در ماده سفید مغز قابل مشاهده‌اند.

در مجموع، این مطالعه نشان می‌دهد که تصویربرداری MR یک روش برتر برای ارزیابی بیماران دچار ضربه به سر است، زیرا قادر به تشخیص ضایعاتی است که در CT قابل مشاهده نیستند. با استفاده از این روش می‌توان شدت آسیب را طبقه‌بندی کرده، درمان مناسب را برنامه‌ریزی کرد و پیش‌آگهی بیمار را بهتر تعیین نمود.

گردآورنده: امیرمحمد اسماعیلیان